दुसर्या सकाळपर्यंतची वेळ खूप कठीण होती. अखिलला भीती वाटत होती पण शर्मिला आशावादी होती. ते एकत्र ठरवतात की सरलाच्या आगमनानंतर शर्मिला मंदिरात जाईल जेणेकरून अखिल सरलाशी एकट्याने बोलू शकेल. असे असले तरी, मंदिरात शर्मिलाला देवाकडे अनेक विनंत्या कराव्या लागल्या. मात्र, दुसर्या दिवशी सकाळ झाली आणि सरलाही ठरलेल्या वेळी कामा वरती आली. जेव्हा तिला शर्मिला घरात दिसली तेव्हा ती खूप आनंदी झाली. आता तिच्या पतीचे कर्ज फेडले जाईल, जे कर्ज अखिल साहेब वरती बरेच दिवस होते. शर्मिला तिच्याशी थोडी औपचारिकपणे बोलली आणि तिने स्वतःला सामान्य असल्याचे दाखवून दिले. शर्मिला सामान्य असल्याचे पाहून सरला आश्चर्य वाटले. तिला शंका होती की कदाचित साहेबांनी शर्मिला शी ‘ते’ बोलले नसतील. जेव्हा सरलाचे काम संपणार होते, तेव्हा शर्मिलाने अखिलला सांगितले की ती मंदिरात जात आहेत आणि ती काही पूजेच्या वस्तू घेऊन घराबाहेर पडले. सरलाने लगेच तिचे काम संपवले आणि अखिलकडे जाऊन त्याला विचारले, “साहेब, तुम्ही किती वाजता ताई साहेबांना पाठवत आहात? तुम्ही त्यांना पोचवाल की मी त्यांना घेऊन जाईन? “
अखिलला कठीण काळाला सामोरे जावे लागले जे त्याला टाळायचे होते. त्यानंतर त्याने अभिनयाचा अवलंब केला आणि म्हणाला, “सरला, मी तुला बरेच दिवस पाहत होतो आणि मला समजले आहे की मी किती मूर्ख होतो!”
अखिलला आता अक्कल आली आहे, असे सरलाला वाटत होते. बोलण्याबरोबरच अखिलही सरलाच्या मनातील भावना ओळखण्याचा प्रयत्न करत होता. तो पुढे म्हणाला, “आयुष्यात तुमची किती गरजा आहे हे मला माहीत आहे. आणखी एक-दोन हजार रूपये तुमची गरज भरून काढणार नाहीत. पण कल्पना करा की जर तुमच्याकडे एकाच वेळी दहा ते पंधरा हजार रूपये असतील तर तुमच्या किती गरजा पुर्ण केल्या जातील! “
त्याच्या अपेक्षेच्या उलट, त्याला सरलाच्या चेहर्यावर कोणताही आनंद किंवा सकारात्मक प्रतिक्रिया दिसली नाही. असे काही होणार नाही हे त्यांच्या लक्षात आले. तो पुढे म्हणाला, “खरं तर, मला वाटते की ते आणखी कमी आहेत. जर पंचवीस हजार “.
सरलाने अखिलला मध्येच थांबवले आणि म्हणाली, “साहेब, मी इतके पैसे पाहिले नाहीत आणि इतक्या पैशाचे काय होईल हे मला माहीत नाही… या गोष्टी केवळ माझ्या नवर्यालाच समजू शकतात. तुम्ही असे बोललात तर मी त्याला विचारेन आणि तुम्हाला उत्तर देईन.”
सरला ना आनंदी दिसत होती ना दुःखी. अखिलला वाटले की त्याची पैज व्यर्थ गेली. मग त्याला वाटले की कदाचित सरलाच्या माणसाला तिच्या घरात इतके मोठे निर्णय घेण्याचा अधिकार असेल. तो म्हणाला, “ठीक आहे, तू त्याला विचार. “
सरला आपल्या घरी निघुन गेली.
जेव्हा शर्मिला घरी परतली तेव्हा तिला सरला दिसली नाही. तिने चिंतेने अखिलला विचारले, “काय झाले?… तिला मान्य आहे का?”
“नाही”, अखिल मान झुकवून म्हणाला.
“नाही! “शर्मिला आश्चर्यने म्हणाली.
“किती रूपये सांगितले होते तिला?… तुम्ही काही कंजुसी तर केली नाही ना पैसाच्या बाबतीत?” शर्मिला रागाने अखिलला बोलली.
अखिल म्हणाला, “तू जसा विचार करत आहे तसे काही नाही… मी सुमारे पंचवीस हजार बोललो.”
“मग? ” शर्मिला उतावीळ होऊन बोलली
“ती मला म्हणाली की तिला हे सर्व समजत नाही… ती तिच्या पतीशी बोलून उत्तर देईल.” अखिल वैतागून शर्मिलाला बोलला.
“कधी?” शर्मिलाने पुन्हा प्रश्न केला.
“हे तिने मला सांगितले नाही.” अखिल बोलला.
“ती पैशाव्यतिरिक्त इतर कशाबद्दलही बोलली नाही का?” ‘असा सवाल शर्मिलानी केला.
“नाही “. अखिल शर्मिलाला बोलला.
“मला वाटतं तिला मंजुर असावे.”शर्मिला थोडी आश्वस्त झाली होती.
” पण कदाचित तिचा पती हुशार असावा आणि त्याला आणखी लालच सुटावी. ऐका, जर मला असं वाटत आहे की, तुम्ही चाळीस-पन्नासपर्यंत रूपयापर्यंत जाऊ शकता!” शर्मिला उत्साही होत बोलली.
“पन्नास हजार! “अखिल म्हणाला.
” इतके रूपये कुठून आणायचे. ” अखिल चिंतीत होऊन शर्मिलाला बोलला.
“काळजी करू नका, सर्व काही व्यवस्थित होईल. मी म्हणाली होती ना, गरज भासल्यास मी माझे दागिने देखील विकणार… देवाकडे मी नवसच बोलली आहे… बघूया काय होतय ते. ” शर्मिला अखिलची समजुत काढत बोलली.
संध्याकाळी कोणीतरी दार ठोठावले तेव्हा पती-पत्नी दोघेही विचारात बुडून गेले होते. शर्मिला गेली आणि तिने दरवाजा उघडला. सरला बाहेर उभी होती.
“नमस्कार ताई, साहेब आहेत का घरात? “सरलाने शर्मिलाला विचारले.
“हो, थांब. मी त्यांना पाठवते.” शर्मिला तिला ड्रॉईंग रूममध्ये सोडून आत गेली.
तेव्हा अखिलने उत्सुकतेने विचारले, ” कोण होता?”
“सरला आहे”, शर्मिला म्हणाली. “ड्रॉईंग रूममध्ये तुझी वाट पाहत आहे”.
“इतक्या लवकर”, अखिलने उत्तर दिले. आता काय होईल याची त्यांना भीती वाटत होती! ज्या गोष्टीला ते लोक टाळात होते. ती वेळ आता समोर आली होती.
शर्मिला म्हणाली, “जा आणि हुशारीने बोला”.
अखिल ड्रॉईंग रूममध्ये पोहोचला तेव्हा सरला उभी होती. तो खाली बसला आणि म्हणाला, “तू का उभी आहेस?”
सरला त्यांच्यासमोर जमिनीवर बसू लागली म्हणून त्यांनी तिला सोफ्यावर बसण्यास सांगितले. पण सरला खाली बसली आणि म्हणाली, “साहेब, मी इथे ठीक आहे. तुमच्यासारख्या मोठ्या लोकांच्या शेजारी बसण्याची माझी लायकी नाही आहे!”
अखिलच्या लक्षात आले की सरला त्याच्या कल्पनेपेक्षा ही जास्त हुशार आहे. काही दिवसांपूर्वी त्याच्या खाली आणि वर पडलेली स्त्री आज म्हणत आहे की ती त्याच्या शेजारी बसण्यास पात्र नाही! त्याला खरोखरच हुशारीने बोलावे लागणार होते.
“तुझा पती काही बोलला का?” त्याने संकोचाने विचारले.
सरला म्हणाली, “होय साहेब, ते म्हणाले होते की आपण लय भाग्यवान आहोत की, साहेबांनी तुला स्वतःची सेवा करण्याची संधी दिली. ते म्हणाले की मोठ्या लोकांची सेवा करण्याचे बक्षीस देखील मोठे मिळते. त्यामुळे आता आमचे दिवसही बदलणार आहेत “.
अखिलला वाटले की सरलाप्रमाणेच तिचा नवरा देखील खूप हुशार आहे. त्याने काळजीपूर्वक फासे फेकले, “होय, मला आश्चर्य वाटत होते की या मंहगाईच्या काळात पंचवीस हजार रूपयांने काय होते!”
अखिलचे वाक्य पुर्ण करण्यापूर्वीच, सरला बोलली, “खरे आहे, साहेब. असे माझे हि पती म्हणतात. आजकाल पंचवीस हजारांनी काहीही होत नाही! कोणतेही सरकार आमच्या गरीब लोकांचा विचार करत नाही. तुमच्यासारखे दयाळू लोक आमची, गरीब लोकांची काळजी घेतात ही देवाची कृपा आहे “.
अखिलला समजले की, त्याची गाठ एका अत्यंत चालाख माणसा बरोबर पडली आहे. आता आपल्याला पंचवीस हजारांपेक्षा खूप मोठी लालच द्यावी लागणार आहे. पुढे काही बोलण्या पूर्वी सरलाच्या मनात काय चालत आहे. ते शोधण्याचा प्रयत्न करावा असे त्याला वाटले. “तर तुम्हीही काहीतरी विचार केला असेलच”,
तो सावधपणे म्हणाला. “मी श्रीमंत माणूस नाही पण मला जेवढे शक्य असेल तेवढे करण्याचा मी प्रयत्न करेन “.
” साहेब, आता तुमच्यापासून काय लपवायचे आहे “, सरलाने आवाज खाली केला आणि पुढे म्हणाली.
“सत्य हे आहे की माझे पती लोभी होते.आमच्या शेजारी एक माणूस आहे जो चरस, गांजा, स्मॅक, घाणेरडे चित्रपट अशी सर्व प्रकारची विचित्र कामे करतो-तो सर्व काही विकत घेतो आणि विकतो. माझ्या पतीने त्याच्याकडे मदत घेतली. त्याने त्या व्यक्तीला सांगितले की माझ्या एका मित्राकडे एका श्रीमंत आणि घरगुती प्रकारचा पुरूष आणि स्त्रीचा संभोगाचा अश्लिल चित्रपट आहे. ती किती रूपयांना विकली जाऊ शकते? तो माणूस म्हणाला की आजकाल नेट वरती एक बाजार आहे जिथे चार-पाच मिनिटांचा चित्रपट देखील एक लाख रूपयांपर्यंत कमावू शकतो. साहेब, तुम्ही ते ऐकले आहे का? एका छोट्या चित्रपटासाठी एक लाख रूपये!” सरला अखिलला बोलली.
आता अखिल विचारात पडला. ततो क्वचितच पंचेचाळीस हजार रूपयेपर्यंत जमा करू शकत होता, परंतु इथे ही एक लाख रूपयांची बाब होती. त्याला वाटले की समस्या आता आपल्या हाताबाहेर गेली आहे. आता काहीही होऊ शकत नाही. पण नंतर त्याला आठवते की सरलाच्या पतीने आपली आणि सरलाची ती अश्लिल चित्रपट विकला नाही आहे असे सरलानी अद्याप सांगितले नव्हते. कदाचित अजूनही एक मार्ग आहे! तो घाबरलेल्या आवाजात म्हणाला, “मग तुझ्या पतीने काय केले?”