शर्मिलाला समजले की ते स्वप्न नव्हते. गणप्याने तिच्या उरूजला त्याच्या हाताने आणि दुसर्याला त्याच्या तोंडाने पकडले होते. हे किती काळ चालले आहे हे तिला माहीत नव्हते. शर्मिलाचे शरीर तिच्या नियंत्रणात नव्हते. गणप्याने आपल्या काम-कौशल्याने तिची वासना पुन्हा जागृत केली होती. तेवढ्यात शर्मिलाचे न मिटणारे डोळे खिडकीवर पडले. खिडकीतून एक मंद प्रकाश आत येत होता. तिने त्यांच्या घड्याळाकडे पाहिले. पाच वाजले होते. ऊन्हाळ्याच्या हंगामात सकाळी पाच वाजता थोडी रस्ता वरती हालचाल सुरू होते. शर्मिलाचे बेधुंद मन तिला येथे राहण्यास सांगत होते जेणेकरून तिला काल रात्रीची मजा पुन्हा अनुभवता येईल. पण तिचा मेंदू म्हणत होता की आता एक मिनिटही थांबणे योग्य नाही. तिने मेंदूला होकार दिला आणि गणप्याला ढकलत म्हटली, “नाही गणपत, आता मला जायचे आहे”.
तो ढगासारखा आकाशातून खाली पडला. तो विनवणीच्या आवाजात म्हणाला, “बाईसाहेब, मला आणखी एकदा तुम्हाला चोदायला द्या!… तुम्ही थोडा वेळ राहिलात तर काय होईल? “
“गणपत, सकाळची वेळ झाली आहे.” शर्मिला आता तिच्या भानावर होती.
ती सरलाला म्हणाली, “सरला, त्याला समजावून सांग की जाताना कोणी मला ओळखले तर बरे होणार नाही”.
हे ऐकून गणप्या अतिशय उदास झाला. तो अडखळला आणि शर्मिला बोलला, “बाईसाहेब, मला तुमच्या सारखी अप्सरा पुन्हा कधीच मिळणार नाही”. जर तुम्हाला पुन्हा एकदा दया आली माझ्या सारख्या गरीबा वरती तर बघा एकदा”.
शर्मिलाने विचारले, “तुला असे का वाटते?… जेव्हा तुला मन करेल तेव्हा तू सरलाकडून निरोप पाठव. मी येईन “.
गणप्याला त्याच्या कानांवर विश्वास बसत नव्हता. त्याने विचारले, “हे काय खरे आहे? तू खरंच येशील का?”
“हो, जेव्हा तुला हवे असेल तेव्हा.” ती हे कसे म्हणाली याचे स्वतः शर्मिलाला हि आश्चर्य वाटले. मात्र, तिचे म्हणणे ऐकून गणप्याला आनंद झाला.
“बाईसाहेब, तुम्ही साहेबांनाही सांगायला हवे की ते जेव्हा हवे तेव्हा सरलाला चोदू शकतात.” गणप्या म्हणाला. “सरला त्याच्याशी अदलाबदल करण्याबाबत आधीच बोलली होती”.
काही मिनिटांनंतर शर्मिला सरलासह बाहेर पडली आणि तिच्या घराच्या दिशेने गेली. ती चालत असताना, गेल्या काही तासांत घडलेल्या घटनांवर तिचे मन उत्स्फूर्तपणे फिरत होते. पुन्हा येण्यास सांगून तिनी काही चुकीचे केले आहे का असा प्रश्न शर्मिलाला पडला होता! तिच्या मनाने तिला सांगितले, “तुझ्या पतीने जे सरला शी केले ते फक्त त्याची वासना पूर्ण करण्यासाठी होते. त्याने तुझ्या भावनांचा एकदा तरी विचार ही केला होता का? आणि गणप्याने तो चित्रपट बनवला नसता तर काय झाले असते? अखिलने तुला कधी सांगितले असते की त्याने सरला बरोबर काय केले? जर गणप्याने आक्षेप घेतला नसता, तर त्याने पुन्हा सरलाचा आनंद घेण्याची संधी गमावली असती का? त्यानी स्वतःला वाचवण्यासाठी तुला गणप्याकडे पाठविण्याचे मान्य केले. तो त्यांच्या स्वार्थासाठी तुझा बळी देत होता. आता, जर गणप्या स्त्रीला प्रसन्न करण्यात हुशार निघाला, तर त्याचे श्रेय तुझ्या पतीला जात नाही! तुझा पती तुच देऊ शकते त्या शिक्षेस पात्र आहे. आणि होय, गणप्या अदलाबदल करण्याबद्दल बोलला होता. देवाणघेवाणीत काय होते? कोणीतरी तुला काही दिले आहे. तर ते परत देण्यासाठी काहीतरी दिले पाहिजे की नाही. तुझ्या पतीने तुला विश्वास घात दिला आहे, फक्त स्वतःच्या वासनासाठी. आता हेच तुला व्याजासह परत करावे लागेल. तुझी देवाण घेवाण हि नुकतीच सुरू झाली आहे! “
हा सर्व विचार करून शर्मिला तिच्या घरी आली. तिला पोचवल्यानंतर सरला परत गेली. अखिल शर्मिलाची आतुरतेने वाट पाहत होता. त्याच्या रात्रीचे वादळात रूपांतर झाले होते. संपूर्ण रात्रभर तो विचार करत होता की रांगडा गणप्या त्याच्या पत्नीला कसे वाईट हाल करत असेल! शर्मिलाच्या घरी पोहोचल्यावर त्याने तिला आपल्या बाहुपाशात घेतले. त्याने विचारले, “तू ठीक आहेस का?”
शर्मिला शांतपणे म्हणाली, “होय, माझे काय होईल?”
अखिलने विचारले, “मी म्हणत होतो की त्याने तुमच्याशी रानटी पणा नाही केला ना?”
“आता अशा कामात माणसाने कठोर असणे आवश्यक आहे”, शर्मिला म्हणाली.
शर्मिलाला काय म्हणायचे आहे हे अखिलला समजू शकले नाही. त्याने पुन्हा विचारले, “म्हणजे, त्याने तुम्हाला दुखावले नाही का?”
शर्मिलाने विचार केला, “त्यांना माझ्या शारीरिक दुखापतीबद्दल खूप काळजी वाटते पण त्यांनी सरलाचा आनंद घेण्यापूर्वी माझ्या मानसिक दुखापतीबद्दल विचार केला का?” आता त्यांना धडा शिकवण्याची वेळ आली आहे. ती म्हणाली, “जर हे स्त्रीच्या संमतीने केले गेले, तर कोणता हि पुरूष तिला दुखवू शकत नाही!जरी तो गणप्या सारखा रानटी असला. “
“देवाचे आभार मानतो की तू ठीक आहेस आणि हे प्रकरण मिटले आहे!” “अखिल म्हणाला. त्याला आनंद झाला की तो स्वतः या दुर्दैवातून सुटला आहे.
“ऐका, ते म्हणत होते की सरलाने तुम्हाला देवाणघेवाण सुरू ठेवण्यास सांगितले होते! “शर्मिलाने पान फेकले.
“होय, पण मी त्यावेळी नकार दिला. “हे संभाषण चुकीच्या दिशेने जाणार नाही याची अखिलला थोडी चिंता होती!
” पण गणपतचे मनात खूप इच्छा आहे”, शर्मिला पुढे म्हणाली. “बिचारा माणूस हे काम चालू ठेवण्याचा आग्रह धरत होता. मला त्याची दया आली “.
“काय? “अखिल म्हणाला. गणप्या सारख्या दुष्ट व्यक्तीने त्याच्या पत्नीचा नेहमी भोग घेत राहावे अशी त्याची इच्छा नव्हती. एक वेळ त्याची मजबुरी होती म्हणून ठिक आहे पण ही एक सक्ती होती, पण सारख सारखा?. मग त्यांच्या लक्षात आले की या गोष्टीची देवाणघेवाण होत आहे! जर त्याला त्याच्या पत्नीच्या बदल्यात सरला मिळाली तर काय होईल? एका बाजूला जुनी पत्नी आणि दुसर्या बाजूला नवीन सरला! शेवटी, जिंकणे हा माणसाचा कमकुवतपणा आहे; दुसर्या महिलेचे आकर्षणच जिंकते! आपला आनंद लपवून त्याने विचारले, “तर तू हो म्हणालीस?”
“त्या गरीब माणसाची दुर्दशा पाहून माझे मन पिळवटून गेले”, शर्मिला म्हणाली. “मी त्याला म्हणाली की, जेव्हा त्याला वाटेल तेव्हा तो मला सरलाला सांगून बोलवु शकतो. काल रात्रीप्रमाणेच मी त्याच्या घरी जाईन. सांगा, मी योग्य केले नाही का? “
अखिल पटकन म्हणाला, “हो, यात काय चूक आहे?”
“मला माहीत होते की तुम्हालाही गणपतची दया येईल”, शर्मिलाने शेवटचे पान फेकले. “मला फक्त एका गोष्टीचा पश्चाताप आहे! तुम्ही देवाची शपथ का घेतली होती की तुम्ही पर स्त्रीकडे ही पाहणार नाही हे मला माहीत नाही! सरला तुमची इच्छा पूर्ण करण्यास तयार आहे पण तुम्हाला देवाची शपथ मोडण्यास भाग पाडण्याचे पाप मी करणार नाही! आता फक्त गणपतची इच्छा पूर्ण होईल “.
अखिल स्वतःच्या जाळ्यात फसला होता की त्याला इतकी शपथ घेण्याची काय गरज का पडली होती? देवाच्या वचनाशिवायही काम चालू राहिले असते. आता गणप्याची मजा झाली आणि त्या बदल्यात त्याला काहीही मिळाले नाही. कारण त्याने अति उत्साहामध्ये देवाची शपथ घेतली होती की, या पुढे तो कोणत्याही पर स्त्रीकडे पाहणार नाही.
अखिलला कळून चुकले होते की, बायको माहेरी गेल्या वरती नसता आगाऊ पणा केला नसता… तर गणप्या सारख्या दुय्यम माणसाला शर्मिला सारखी घरंदाज महिला भेटली नसती आणि सरलाच्या एका प्रणयाचा कर्ज शर्मिलाला सतत फेडावे लागले नसते…
शेवटी अखिलच्या मनात एकच वाक्य सारख फिरत होते.
बायको जाता माहेरी… हाताने करा काम भारी…
समाप्त